ماجرای «ابرهوش» چیست و چرا اسم هوش مصنوعی عوض شد؟
۱۴ مهر ۱۴۰۵ · ۵ دقیقه مطالعه
این روزها هر جا حرف از هوش مصنوعی است، یک کلمه‌ی تازه هم می‌شنوید: «ابرهوش». ماجرا از یک فرمان شروع شد. رئیس‌جمهور آمریکا به همه‌ی ادارات دولتی گفت از این به بعد در نامه‌ها و سندهای رسمی به‌جای «هوش مصنوعی» بنویسند «ابرهوش» (Super Intelligence). در این نوشته خیلی ساده می‌گویم چه شد، چرا درست همین حالا شد، و برای کسی که کسب‌وکار دارد چه معنایی دارد و چه معنایی ندارد.
در این مقاله
- دقیقاً چه اتفاقی افتاد و به چه ترتیبی
- چرا این تصمیم درست همین حالا گرفته شد
- «ابرهوش» در دنیای هوش مصنوعی واقعاً یعنی چه
- تعهدنامه‌ای که مدیران شرکت‌های بزرگ امضا کردند چه می‌گوید
- برای کسب‌وکار شما چه چیزی عوض می‌شود و چه چیزی نه
دقیقاً چه اتفاقی افتاد؟
ماجرا در چند روز و چند قدم پیش رفت:
- ترامپ اول در شبکه‌ی اجتماعی‌اش از دنبال‌کننده‌هایش نظر خواست که اسم تازه‌ی هوش مصنوعی «Super Intelligence» باشد یا «Superior Intelligence».
- بعد مدیران بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری را به ناهار در کاخ سفید دعوت کرد. مدیران گوگل، متا، انویدیا، OpenAI و Anthropic و ایلان ماسک آن‌جا یک تعهدنامه‌ی ایمنی دوصفحه‌ای امضا کردند.
- همان روز، ۷ مهر، فرمانی امضا کرد با عنوان «آغاز عصر ابرهوش». طبق این فرمان همه‌ی ادارات دولت آمریکا باید در مکاتبه‌ها، سندها و اطلاعیه‌ها به‌جای «هوش مصنوعی» و «AI» بنویسند «ابرهوش» یا «SI».
- چند روز بعد کارگروهی به اسم «نیروی ابرهوش» راه انداخت. ریاستش با مدیر اطلاعات ملی آمریکاست و ۱۲۰ روز وقت دارد درباره‌ی ریسک‌ها و فرصت‌های این فناوری گزارش بدهد.
یک نکته را همین اول بگویم: این تغییر فقط اسمِ رسمی در دولت آمریکاست. ChatGPT و جمینای و بقیه‌ی ابزارهایی که هر روز با آن‌ها کار می‌کنید، دیروز و امروز همان‌اند که بودند.
چرا درست همین حالا؟
رسانه‌ها سه چیز را کنار هم گذاشته‌اند که هم‌زمان پشت این تصمیم بود.
نگرانی مردم آمریکا از هوش مصنوعی. به گزارش CNBC، چند نظرسنجی تازه نشان داده‌اند اکثر آمریکایی‌ها از سرعت پیشرفت هوش مصنوعی نگران‌اند، و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا هم چند هفته‌ی دیگر است. CNBC این تغییر اسم را تلاشی برای «برند تازه» دادن به همین صنعت توصیف کرده.
تابستانی پر از ماجراهای ایمنی. همین چند هفته‌ی اخیر خبرهای زیادی درباره‌ی ایجنت‌های هوش مصنوعی آمد که سرخود به سایت‌ها نفوذ کرده بودند. کار به جایی رسید که OpenAI آموزش قوی‌ترین مدل‌هایش را موقتاً متوقف کرد و انتشار مدل بعدی‌اش را هم لغو کرد. مدیرعامل Anthropic هم پیش‌تر خواسته بود صنعت سرعتش را کم کند. فشار برای «یک کاری بکنید» بالا بود.
رقابت با چین. دولت آمریکا بارها گفته عقب نماندن از چین در این رقابت اولویت اصلی‌اش است. در منشور «نیروی ابرهوش» هم آمده که این کارگروه باید جلوی خطرها را بگیرد، اما بدون «قانون‌گذاری بیش از حد» که نوآوری را کند کند. یعنی هم ایمنی را می‌خواهند و هم نمی‌خواهند سرعت کم شود.
«ابرهوش» در دنیای هوش مصنوعی واقعاً یعنی چه؟
این‌جا یک گره کوچک وجود دارد. «ابرهوش» کلمه‌ی تازه‌ای نیست. سال‌هاست در خود دنیای هوش مصنوعی به یک چیز خاص گفته می‌شود: هوشی که تقریباً در همه‌ی کارها از بهترین آدم‌ها بهتر باشد. چنین چیزی هنوز وجود ندارد و هدف یا ترسِ آینده است.
برای همین هم شرکت‌ها این کلمه را برای جاه‌طلبانه‌ترین پروژه‌هایشان نگه داشته‌اند. متا اسم آزمایشگاه اصلی‌اش را «آزمایشگاه‌های ابرهوش متا» گذاشت، و یکی از بنیان‌گذاران OpenAI شرکتی راه انداخت که اسمش «ابرهوش ایمن» است.
حالا همین کلمه در دولت آمریکا برای همه‌ی هوش مصنوعیِ امروز به کار می‌رود، از چت‌بات گرفته تا ابزار ترجمه. تفاوت را این‌طور می‌شود دید:
- هوش مصنوعیِ امروز: وجود دارد و هر روز با آن کار می‌کنیم. در کارهای مشخص خوب است، مثل نوشتن، کد و تحلیل. اشتباه هم می‌کند و باید خروجی‌اش را چک کرد. اسمش در دولت آمریکا از ۷ مهر «ابرهوش» است.
- «ابرهوش» به معنای فنی: هنوز وجود ندارد و فرضی است. قرار است تقریباً در همه‌ی کارها از بهترین آدم‌ها بهتر باشد.
پس اگر جایی خواندید «ابرهوش»، اول ببینید منظور کدام است: اسم تازه‌ی رسمی برای همین ابزارهای امروز، یا آن هوش فرضیِ آینده.
تعهدنامه‌ی کاخ سفید چه می‌گوید؟
اسم رسمی این سند «توافق کاخ سفید درباره‌ی ابرهوش» است. چکیده‌اش این است:
- هر شرکت خودش مسئول است فناوری‌اش را ایمن بسازد.
- شرکت‌ها کنترل‌های داخلی می‌گذارند تا مدل‌ها همان‌طور رفتار کنند که باید، و هر مشکلی زود پیدا و رفع شود.
- چند لایه نظارت اضافه هم پیشنهاد شده، از جمله یک هیئت مستقل.
- امضاکننده‌ها قرار است مرتب جلسه بگذارند و استاندارد ایمنی بسازند. شاید «به‌مرور» این قدم‌ها قانون هم بشوند.
نکته‌ی مهم این است که این تعهدنامه داوطلبانه است. ترامپ گفته «از نظر اخلاقی الزام‌آور» است و رئیس مجلس نمایندگان آمریکا آن را «بیانیه‌ی اصول» خوانده. یعنی فعلاً جریمه یا ضمانت اجرایی پشتش نیست. فرمان تغییر اسم هم فقط ادارات دولتی آمریکا را موظف می‌کند، نه شرکت‌ها و نه بقیه‌ی دنیا را.
برای کسب‌وکار شما چه چیزی عوض می‌شود؟
راستش در کار روزمره تقریباً هیچ. ابزارها همان‌اند، قیمت‌ها همان‌اند و اگر امروز برای نوشتن متن یا جواب دادن به مشتری از هوش مصنوعی کمک می‌گیرید، فردا هم همان‌طور است.
ولی یک چیز را پیش‌بینی می‌کنم: کلمه‌ی «ابرهوش» خیلی زود به تبلیغات فارسی هم می‌رسد، روی ابزارها، دوره‌ها و خدماتی که می‌خواهند به‌روز به نظر برسند. وقتی چنین چیزی دیدید، این چند سؤال را بپرسید:
- دقیقاً چه کاری برای من انجام می‌دهد؟ اگر جواب فقط «ابرهوش» است، جوابی نگرفته‌اید.
- با ابزاری که الان دارم چه فرقی دارد؟ خیلی وقت‌ها همان مدل‌های آشناست با یک اسم تازه.
- یک نمونه‌ی واقعی از کارش را می‌شود دید؟ با داده‌ی کسب‌وکار خودتان، نه نمونه‌ی تبلیغاتی.
- هزینه‌ی واقعی‌اش چقدر است؟ اشتراک، محدودیت استفاده و هزینه‌ی کسی که باید با آن کار کند.
تصمیم درست درباره‌ی هر ابزاری از همین سؤال‌های ساده می‌آید، نه از اسمش. اگر دارید برای سایت یا کسب‌وکارتان از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنید و نمی‌دانید کدام به دردتان می‌خورد، نوشته‌ی سایت‌ها، ویدیوها و بازی‌هایی که با هوش مصنوعی ساخته می‌شوند را هم بخوانید.
اگر فقط یک چیز یادتان بماند
«ابرهوش» اسم تازه‌ی رسمیِ هوش مصنوعی در دولت آمریکاست، نه یک فناوری تازه. ابزارهایی که امروز دارید فردا هم همان‌اند. وقتی این کلمه را روی محصولی دیدید، به جای اسم، بپرسید دقیقاً چه کاری برایتان انجام می‌دهد.
پرسش‌های پرتکرار
آیا ChatGPT یا جمینای حالا «ابرهوش» شده‌اند؟
نه. فقط اسمی که ادارات دولت آمریکا در سندهایشان به کار می‌برند عوض شده. خود این ابزارها همان‌اند که بودند.
این تغییر اسم برای همه‌ی دنیا اجباری است؟
نه. فرمان فقط ادارات دولتی آمریکا را موظف می‌کند. شرکت‌ها، رسانه‌ها و بقیه‌ی کشورها می‌توانند همان «هوش مصنوعی» بگویند.
تعهدنامه‌ی ایمنی شرکت‌ها را مجبور به کاری می‌کند؟
نه. داوطلبانه است و ضمانت اجرایی ندارد. امضاکننده‌ها گفته‌اند شاید بعدها بخشی از آن قانون شود.
«نیروی ابرهوش» چه کاری می‌کند؟
کارگروهی دولتی است که ۱۲۰ روز وقت دارد گزارشی درباره‌ی ریسک‌ها و فرصت‌های هوش مصنوعی بدهد و برای خطرهایش برنامه بنویسد.
اگر می‌خواهید بدانید هوش مصنوعی کجای سایت یا فروش شما واقعاً به کار می‌آید و کجا فقط هزینه است، در صفحه‌ی مشاوره می‌توانید با تیم من صحبت کنید. نوشته‌های دیگر را هم در بلاگ ببینید.